ශිශිර නිද්‍රාවෙන් අවදි වූ වලහා

වලහා කැලේ ඉන්නා සිල්වත් සතෙක්. සිල්වත් කිව්වේ මස් නොකන නිසයි. වලහා කෑවේ ගස්-වැල්වල කොළ, ගෙඩි, අල ආදියයි. ඊට අමතරව මී පැණි කෑවත්, කිසි විටෙක මස් මාළු නම් කෑවේ නැහැ. ඒත් කෙතරම් සිල්වත් වුනත් සතුරන් ඉදිරියේ දී වලහා බොහොම දරුණු සතෙක්. එළව එළවා පහර දෙනවා.ඒ සතුරා කුඩා වුනත් ලොකු වුනත් පහර දෙන්නේ එකම ආකාරයටයි. වලහා ගේ තියුණු නිය පහරට අහුවෙලා අඟ පසඟ ඉරා නොගත්තු සතෙක් කැලෙන් හොයා ගන්න අමාරුයි. මේ කාරණය නිසා අපට වලහා හඳුන්වන්න වෙන්නේ 'සිල්වත් නපුරු සතෙක්' කියලයි.

 මේ වලහාට අනික් බොහෝ සත්තුන්ට නැති විශේෂ පුරුද්දක් තියෙනවා. සීත ඉර්තුව කිට්ටු වෙනකොට වලහා එක දිගට කන්න පටන් ගන්නවා. සමහරවිට අනික් සත්තු මාසයක් තිස්සේ කන පල-වැල, මේ කාලෙට දවසක දී කා දමන්න වලහාට පුලුවනි. ඉන් පස්සේ සීත ඉර්තුවේ හිම වැටෙන්න පටන් ගත්තාම, කොහේ හරි උණුසුම් ගස්බෙනයකට රිංගා ගෙන, මැරුණා වගේ නිදා ගන්නවා. මේ නින්ද සීත කාලය පුරාම එක දිගටම නිදා ගන්නවා. ආයෙත් අවදි වන්නේ හිම දිය වෙලා ගලා ගෙන යන සද්දේ ඇහුනමයි, දිය වෙලා ගලන වතුරට තද හිරු එළිය වැටිලා දිළිසෙන කොට, ඒ උණුසුමටයි. මේ නින්ද හඳුන්වන්නේ වලහා ගේ 'ශිශිර නිද්‍රාව' කියලයි.

 මේ කතාව පටන් ගන්නේ වලහා තවත් වරක් ශිශිර නිද්‍රාවට සූදානම් වෙමින් ඉන්නා කාලයේ දීයි. ඉවක් බවක් නැතිව අතට අසු වෙන හැම කෑමක්ම ගිලිමින් හිටි වලහා මෙහෙම කල්පනා කළා.

 "හැම ශිශිර නිද්‍රාවකින්ම මං ඇහැරෙන්නේ හොඳටම බඩගිනි වෙලයි. ඒත් ඒ කාලෙට කන්න කිසිම ගහක ගෙඩි හට ගෙනත් නැහැ. කොළත් නැහැ. යන්තම් දළු දාලා විතරයි. මේ නිසා තව සති දෙක තුනක්ම මට නැගිටලා ඉන්න වෙන්නේ හාමතේ. මං හිතන්නේ මං ඒ කාලෙට අවශ්‍ය තරම් කෑම කන්නේ නැහැ කියලයි"

 "මෙදා පාර වෙනදාට වඩා කන්න ඕනෑ" වලහා හිතා ගත්තා. හිතලා නැවතුනේ නැහැ. එක වේගෙට ගිනි කසයා වගේ කාගෙන කාගෙන ගියා. මෙහෙම කාගෙන ගියත් වලහාට කන්න ඉතුරු වෙලා තිබුනේ වෙනදා කන ප්‍රමාණයම විතරයි. හේතුව අනික් කුඩා සත්තු ශීත කාලයේ දී ගෙදරට වෙලා කන්න කෑම ගබඩා කර තිබීමයි.

 දැන් වලහාට හරි කේන්තියි. "මේ පාර සීත ඉර්තුවෙන් පස්සෙත් මට හාමතේ වැනෙන්නද වෙන්නේ? ඒකට නම් මං කොහොමටවත් ඉඩ තියන්නේ නැහැ."

 කෝප වුනාම කෙතරම් සිල්වත් වුනත් වස නපුරා නොවැ. ඌ, උගේ තියුණු නියපොතු විදහාගෙන පුංචි සතුන්ගේ ගබඩාවලට පහර දෙමින්, ඒවා බිඳගෙන, එහි ගබඩා කර තිබූ කෑම කන්න පටන් ගත්තා. ඒ කියන්නේ කොල්ලකන්න පටන් ගත්තා. අනේ! ඉතින් පුංචි සත්තු මක්කරන්නද? මේ පාඩුව විඳ දරා ගන්නවා මිසක. උන් කඳුළු සලමින් වෙච්චි අලාභය ගැන දුක් වුනා.

 වලහා මීට පෙර ශිශිර නිද්‍රාවට කලින් කෑවා වගේ දෙගුණයක් විතර කෑවාට පස්සේ ඔන්න දැන් ටිකෙන් ටික හිම පියළි වැටෙන්නට පටන් ගත්තා. වලහා හනි හනිකට දුවලා ගිහින් තමා පිළියෙල කර ගත්තු ගස් බෙනයට වැදී නිදාගත්තා.

 අනික් සතුනුත් තම තමන්ගේ සීත කාලෙ ගත කරන්න තෝරාගත්තු තැන්වලට වුනා. පුංචි සත්තු හුඟකට පසු ගිය සීත කාලවල වගේ නොවෙයි. මේ සීත ඉර්තුවේ දී තවත් අලුත් ප්‍රශ්නයකට මුහුණ දෙන්න වෙච්චි. හේතුව වලහා විසින් තමන් රැස් කළ ආහාර ගිල දැමීමයි. මේ නිසා කුඩා සතුන්ගේ ගබඩා කර ගත් කෑම සීත ඉර්තුව ආරම්භ වෙලා නොබෝ දිනකින්ම ඉවර වුනා.

 මුලින්ම කෑම ඉවර වුනේ වලහාගේ කොල්ල කෑමට වැඩියෙන්ම ලක් වෙච්චි සතුන්ගේ. ඉතින් ඒ සත්තු බඩගින්නේ මැරෙන්නයැ. උන් සීත ඉර්තුව බලන්නෙත් නැතිව අනික් සතුන්ගේ ගබඩාවලට හොරෙන් රිංගලා, උන්ගේ කෑම හොරකම් කරන්න පටන් ගත්තා. මේ විදිහට සීත ඉර්තුවේ සීතලට යටින් දිගින් දිගටම සීතල හොරකම් වැලක් සිද්ධ වුනා.

 හොරකම් හොරකම්වලින් විතරක් නවතින බව ඉතිහාසයේ කොතැනකවත් ලියැවෙලා තියෙනවද? එහෙම ලියැවුනා නම් ඒ බාගෙට ලියවෙච්චි ඉතිහාසයක්. මෙතැනදීත් හොරකම් කිරීම එතැනින් හමාර වුනේ නැහැ. සමහරවිට වෙනත් සතෙකුගේ ගබඩාවකට හොරෙන් පැනපු තවත් සතෙකුව, එහි හිමිකාරයින්ගේ අතටම අහුවුනා. එතකොට එතැන ආරවුල් පැන නැගුනා. ඉති හොරකමට අමතරව ගහ බැන ගැනීමුත්, ඊට අමතරව මරා ගැනීමුත් වැඩිවෙන්න පටන් ගත්තා.

අන්තිමට කිසි දා මස් නොකාපු පුංචි සත්තු, ඒ කිව්වේ මීමින්නන්, ඉත්තෑවන් වගේ උන් පවා උන්ට වඩා කුඩා සත්තු මරාගෙන කන්න පටන් ගත්තා. මුලු සීත ඉර්තුවම එකිනෙකා මරාගෙන කන තත්ත්වෙකට පෙරැලුනා.

 ඒත් ඒ සියලුම මරා ගැනීම් සීත ඉර්තුවේ හිම මිදුනා වගේම ඒ ඒ තැන්වල මිදිලා තිබුණු නිසා, ඒ කිව්වේ කටින් කට පැතිරෙන්නට හුඟක් සතුන් අවදියෙන් නොසිටි නිසා, සීතල ආකාරයටම සිද්ධ වුනා.

 ඔන්න දැන් සීත කාලෙත් ඉවර වෙච්චි. හිම දිය වී ගලා යන්න පටන් ගත්තා. හිරු එළිය ඒ වතුරට වැටිලා දිලිහී දිලිහී පොළොව උණුසුම් වෙන්න පටන් ගත්තා.

 මේ ලකුණු කියා පෑවේ අපේ ශිශිර නිද්‍රාවට වැටුණු වලහා නැගිටින බවයි. වලහාත් ලොකුවෑයින් ඈණුමක් එහෙම ඇරලා ඇඟ මැලි කඩලා අවදි වුනා. පුදුමයි! වෙනදා වගේ නොවෙයි. ශිශිර නිද්‍රාවෙන් අවදි වූ ගමන් ඇඟට බොහොම පණ තියෙනවා. ඒකට හේතුව පහුගිය කාලේ කොල්ලකාපු කෑම තාමත් ඇඟේ තැන්පත් වී තිබීමයි. ගස් බෙනයෙන් පිටතට ආ වලහා ඉතා උනන්දුවෙන් අත පය දිග හැරලා, දෙතුන් විටක් උඩ පැන්නා. ඌට හරිම සතුටුයි. "මං කෙතරම් ශක්තිමත්ද?" වලහා හිතුවා. ඉතින් වලහා පිටත් වුනා. කැලේ තමන්ගේ යාලු මිත්‍රාදීන් හමුවෙලා කතා බහ කරලා එන්න කියලා.

 ඔන්න මේ වෙනකොට හිම දියවෙලා ගිහින් සීත ඉර්තුවේ සිද්ධ වෙච්චි කොල්ලකෑම්, මරා ගැනීම් මතුවෙන්න පටන්ගෙන. වලහා කැලේ රවුමක් දෙකක් කැරකෙන විට මේ සේරොම දේවල් ආරංචි වුනා.

 වලහා හුඟක් කම්පා වුනා. "ඇයි සතෙක් තවත් සතෙකුගේ මස් කන්නේ? ඊටත් ඇයි කවදාවත් මස් නොකාපු සත්තු මස් කන්නේ? මේක නම් මහා පාපයක්. වහාම මීට විරුද්ධව ව්‍යාපාරයක් පටන් ගන්න ඕනෑ" වලහා හිතුවා.

 වලහා ඉතා ඕනෑකමින් කැප වෙලා අවිහිංසාවාදී ව්‍යාපාරයක් දියත් කළා. තැනින් තැන සත්‍යග්‍රහ, උපවාස, දේශනා, බෝධි පූජා එහෙමත් පැවැත්තුවා. තමා කිසි කලෙකත් අනුන්ගේ මස් නොකෑ බවටත් වලහා ආඩම්බරයෙන් සහතික වුනා. "මෙතරම් ලොකු සතෙක් වූ, ශක්තිමත් සතෙක් වූ තමාට මස් නොකා සිටීමට හැකියාවක් ඇත්නම් ඇයි මේ පුංචි සත්තුන්ට මස් නොකා ඉන්න බැරි?" වලහා ඇහැව්වා.

 ඒත් පුංචි සත්තු තමන්ට මස් කන්න සිද්ධ වුනේ ඇයිදැයි කියලා වලහාට කියා දෙන්න ගියේ නැහැ. ඒ වලහා " සිල්වත් නපුරු සතෙක්" බව ඒ හැමෝම දැනගෙන හිටිය නිසයි.

 

(මේ උපමා කතාව 1989 ජූලි මාසයේ 'විවරණ' සඟරාවේ පළවුනා )